Tuổi thọ người Trung Quốc: Trung bình bao nhiêu và lý do vì sao?

Tuổi thọ là chỉ số quan trọng phản ánh mức sống và chất lượng hệ thống y tế của một quốc gia. Hiện tại, Trung Quốc đang chứng kiến sự gia tăng đáng kể trong tuổi thọ trung bình, trở thành một điểm nhấn trong các nghiên cứu dân số và sức khỏe toàn cầu. Vậy tuổi thọ người Trung Quốc hiện nay là bao nhiêu và vì lý do gì họ có thể sống thọ đến vậy?

Tuổi thọ trung bình của người Trung Quốc hiện nay

Số liệu tuổi thọ trung bình mới nhất (2024, 2025)

Theo báo cáo của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc năm 2024, tuổi thọ trung bình của người Trung Quốc đạt 78,3 tuổi, tăng hơn 8 năm so với năm 1990. Trong đó, tuổi thọ của phụ nữ cao hơn nam giới, cụ thể năm 2024 là 81,2 tuổi với nữ và 75,6 tuổi với nam. Sự cải thiện này phản ánh nỗ lực mạnh mẽ của chính phủ trong việc cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

So sánh tuổi thọ với một số quốc gia khác (Mỹ, Hàn Quốc …)

So với các quốc gia phát triển như Mỹ hoặc Hàn Quốc, Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách về tuổi thọ. Năm 2023, tuổi thọ của người dân Mỹ là 76,1 tuổi (CDC, 2023), trong khi đó Hàn Quốc dẫn đầu châu Á với tuổi thọ trung bình là 83,6 tuổi (OECD, 2023). Như vậy, Trung Quốc hiện đã vượt Mỹ nhưng còn kém khoảng 5 năm so với Hàn Quốc.

Dự báo tuổi thọ đến năm 2030-2035

Dựa trên dự báo từ Viện Y tế toàn cầu thuộc Đại học Washington, đến năm 2035, tuổi thọ người Trung Quốc có thể chạm mốc 80 tuổi. Chiến lược “Trung Quốc khỏe mạnh 2030” đặt mục tiêu đến năm 2030, tuổi thọ trung bình sẽ đạt 79 tuổi. Điều này cho thấy Trung Quốc đang hướng đến một xã hội thọ và khỏe mạnh hơn, dù vẫn sẽ đối mặt với nhiều thách thức từ dân số già.

Lý do giúp người Trung Quốc sống thọ hơn

Chiến lược y tế và chính sách chăm sóc sức khỏe

Trung Quốc triển khai nhiều chiến lược y tế quy mô quốc gia, nổi bật là chương trình “Trung Quốc khỏe mạnh 2030” với các mục tiêu cụ thể về bảo hiểm y tế toàn dân, tăng cường cơ sở hạ tầng y tế và lập hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân. Việc đầu tư lớn vào hệ thống chăm sóc sức khỏe cơ sở và đào tạo nhân lực y tế là yếu tố cốt lõi giúp nâng cao tuổi thọ toàn dân.

Lối sống & dinh dưỡng truyền thống

Người Trung Quốc có xu hướng duy trì lối sống cân bằng với chế độ ăn giàu rau xanh, trà thảo dược, ngũ cốc nguyên cám và ít dầu mỡ. Các phương pháp y học cổ truyền như khí công, dưỡng sinh, và dùng thuốc bắc vẫn được áp dụng phổ biến. Những yếu tố này giúp duy trì sức khỏe tim mạch, tiêu hóa và giảm nguy cơ bệnh mãn tính.

Vai trò của phát triển kinh tế xã hội

Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng trong 20 năm qua không chỉ giúp cải thiện thu nhập bình quân đầu người mà còn nâng cao điều kiện sống, vệ sinh, giáo dục và nhận thức xã hội về sức khỏe. Theo Báo cáo Phát triển con người của LHQ (2023), chỉ số phát triển con người (HDI) của Trung Quốc hiện đạt 0,768 – mức cao trong nhóm các quốc gia đang phát triển.

Những thách thức sức khỏe nổi bật khi tuổi thọ tăng

Xu hướng dân số già

Trung Quốc đang bước vào giai đoạn “xã hội già hóa”. Theo thống kê của Tổng cục Thống kê Trung Quốc, năm 2022 có khoảng 209 triệu người trên 65 tuổi, chiếm 14,9% tổng dân số. Dự kiến con số này tăng lên 400 triệu vào năm 2040, gây sức ép lên toàn bộ hệ thống chính sách xã hội.

Các bệnh lý mãn tính gia tăng (béo phì, tiểu đường, tim mạch,…)

Tuổi thọ tăng đi kèm nguy cơ gia tăng bệnh mãn tính như tăng huyết áp, béo phì, đái tháo đường và các bệnh về tim mạch. Theo WHO Trung Quốc, hơn 70% người trên 60 tuổi tại Trung Quốc mắc ít nhất một bệnh mãn tính. Các bệnh này đòi hỏi chi phí điều trị dài hạn và cần hệ thống y tế dự phòng hiệu quả.

Áp lực lên hệ thống y tế và an sinh xã hội

Mạng lưới viện dưỡng lão, bảo hiểm y tế và lương hưu đang đứng trước nhu cầu cải tổ mạnh mẽ. Đến năm 2030, Trung Quốc có thể đối mặt với mất cân bằng trong quỹ bảo hiểm xã hội nếu không có điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc người cao tuổi ngày càng gia tăng.

Sự khác biệt tuổi thọ theo vùng miền và giới tính

Tuổi thọ ở các vùng đô thị lớn vs nông thôn (Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Đông…)

Theo một nghiên cứu của Viện Dân số Trung Quốc, tuổi thọ ở các khu vực đô thị như Thượng Hải, Bắc Kinh có thể cao hơn vùng nông thôn tới 5-7 năm do điều kiện chăm sóc y tế tốt hơn, trình độ giáo dục và thu nhập cao hơn. Ví dụ, theo số liệu năm 2023, tuổi thọ ở Thượng Hải đạt 83,1 tuổi, trong khi ở các vùng nông thôn phía tây trung bình chỉ đạt 74-76 tuổi.

Chênh lệch tuổi thọ giữa nam và nữ

Phụ nữ Trung Quốc sống thọ hơn nam giới trung bình từ 4 – 6 năm. Điều này phản ánh xu hướng toàn cầu, nguyên nhân thường liên quan đến hành vi sức khỏe như hút thuốc, uống rượu hoặc áp lực công việc nhiều hơn ở nam giới. Đặc biệt, tỷ lệ tử vong do tai nạn, béo phì hoặc bệnh gan ở nam cao hơn nữ.

Phân tích nguyên nhân chênh lệch vùng miền

Chênh lệch về điều kiện sống, mức thu nhập, cơ hội tiếp cận y tế, giáo dục sức khỏe cộng đồng là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bất bình đẳng về tuổi thọ giữa các vùng. Ngoài ra, yếu tố văn hóa – dân tộc cũng có tác động không nhỏ đến thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng, ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ trung bình.

Tác động của tuổi thọ tăng đến kinh tế – xã hội Trung Quốc

Ảnh hưởng đến lực lượng lao động

Tuổi thọ tăng đồng nghĩa với dân số già hóa, kéo theo hệ quả là lực lượng lao động bị thu hẹp. Tỷ lệ người trong độ tuổi lao động (15-59) đang giảm dần xuống dưới 60%, tạo nên khoảng trống lớn trong sản xuất và đóng góp GDP. Chính phủ đang tính đến việc tăng tuổi nghỉ hưu để cân đối lại lực lượng lao động.

Thách thức trong quỹ lương hưu, bảo hiểm

Áp lực lên hệ thống lương hưu là điều tất yếu khi số người thụ hưởng ngày càng nhiều và tuổi thọ kéo dài. Mô hình lương hưu truyền thống theo kiểu “người làm trả cho người nghỉ” đang gặp trở ngại khi tỷ lệ người đóng bảo hiểm thấp hơn người nhận lương. Chính phủ đang nghiên cứu cải cách hệ thống này, bao gồm cả tăng thuế và chuyển từ chi trả định kỳ sang đầu tư tài chính.

Thay đổi cấu trúc tiêu dùng và dịch vụ

Dân số già hóa tác động đến cơ cấu tiêu dùng khi tỷ lệ chi tiêu cho y tế, nghỉ dưỡng và dịch vụ chăm sóc tăng cao. Do đó, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đang điều chỉnh hướng sản phẩm và dịch vụ sang phục vụ người cao tuổi, tạo ra sự bùng nổ trong các ngành như thiết bị y tế, bảo hiểm y tế tự nguyện và bất động sản dưỡng lão.

Tuổi thọ người Trung Quốc đang trên đà tăng trưởng ổn định nhờ các chính sách y tế chiến lược và cải thiện điều kiện sống. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đó, Trung Quốc cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như dân số già hóa, bệnh mãn tính tăng cao và áp lực lên hệ thống an sinh. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ sẽ giúp hoạch định chính sách toàn diện, hướng đến một xã hội già hóa năng động và bền vững.

Tổng hợp nguồn dữ liệu tham khảo

[1] VTV (2023): Báo cáo tuổi thọ dự báo đến 2025.

[2] VnExpress (2024): Tuổi thọ Trung Quốc tăng đến 80 vào 2035.

[3] Hội Người Cao Tuổi Tây Ninh (2024): Phân tích xu hướng dân số già tại Trung Quốc.

[4] WHO China Reports (2023)

[5] OECD Health Data (2023)

[6] Chinese National Bureau of Statistics (2023)

[7] Institute for Health Metrics and Evaluation – IHME, University of Washington