Loãng xương là căn bệnh thường bị xem nhẹ do tiến triển âm thầm, tuy nhiên các tác hại thực sự mà nó gây ra lại nghiêm trọng và khó lường. Hiểu rõ về mức độ nguy hiểm của loãng xương giúp người bệnh nâng cao ý thức phòng ngừa, điều trị kịp thời và tránh các biến chứng đe dọa đến chất lượng sống và tính mạng.
Tổng quan về loãng xương
Định nghĩa loãng xương và cách nhận biết sớm
Loãng xương là tình trạng giảm khối lượng xương và mất cấu trúc vi mô của mô xương, làm xương trở nên giòn, dễ gãy. Đây là bệnh không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu, dẫn đến đa số người bệnh chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng như gãy xương hoặc đau nhức mạn tính.
Các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể bao gồm: đau lưng âm ỉ, giảm chiều cao, tư thế cong gập của cột sống và giảm khả năng thực hiện các hoạt động vận động nhẹ hàng ngày như cúi, xoay người hoặc mang vật nhẹ.
Tỉ lệ mắc và các đối tượng nguy cơ cao
Theo Tổ chức Loãng xương Quốc tế (IOF), cứ 3 phụ nữ trên 50 tuổi thì có 1 người bị gãy xương do loãng xương, và tỷ lệ này là 1 trên 5 ở nam giới. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Bệnh viện Chợ Rẫy ghi nhận tỷ lệ loãng xương ở nữ trên 50 tuổi lên tới 56%, cao hơn trung bình toàn cầu.
Những đối tượng nguy cơ cao bao gồm:
- Người trên 50 tuổi, đặc biệt là phụ nữ sau mãn kinh
- Người có tiền sử gia đình bị loãng xương
- Người hút thuốc lá, uống rượu thường xuyên
- Chế độ ăn thiếu canxi, vitamin D
- Người ít vận động, ngồi lâu, ít tiếp xúc ánh nắng
- Bệnh nội tiết (tiểu đường, cường giáp), hoặc đang dùng corticoid lâu ngày
Những tác hại rõ rệt và biến chứng thường gặp
Gãy xương – chấn thương nghiêm trọng dễ bị bỏ qua
Gãy xương do loãng xương là biến chứng phổ biến và cũng nghiêm trọng nhất. Các vị trí hay gãy nhất là xương hông, cổ tay, và thân đốt sống. Chỉ một cú ngã nhẹ hoặc cử động sai tư thế cũng có thể dẫn đến gãy xương ở người bị loãng xương nặng.
Theo WHO, gãy xương do loãng xương đứng hàng đầu trong các nguyên nhân gây mất khả năng tự chăm sóc ở người cao tuổi.
Đau nhức kéo dài, giảm vận động, mất tự chủ
Sau gãy xương, người bệnh có thể gặp đau lưng mạn tính, tê yếu chi, chèn ép dây thần kinh. Dẫn đến giảm vận động, khó đứng hoặc đi lại. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh hoạt cá nhân và cần sự hỗ trợ chăm sóc lâu dài.
Biến dạng xương sống, giảm chiều cao
Sự sụp đốt sống do mất cấu trúc nâng đỡ hình thành gù lưng, cong vẹo cột sống. Theo thời gian, bệnh nhân sẽ giảm từ 3–7 cm chiều cao, kèm theo tư thế đi đứng không còn ổn định, dễ ngã hơn.
Điều trị khó khăn, chi phí lớn và nguy cơ tàn phế
Điều trị gãy xương cho người bị loãng xương tốn kém cả thời gian và chi phí, do mô xương yếu khó lành, dễ tái gãy. Điều này gây gánh nặng kinh tế cá nhân và gia đình. Hơn nữa, người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tàn phế nếu biến chứng leo thang hoặc không phục hồi chức năng sau phẫu thuật.
Nguy cơ tử vong do biến chứng (gãy xương hông/đùi)
Theo Tập san Y học The Lancet, tỷ lệ tử vong trong vòng 1 năm sau gãy xương hông ở người cao tuổi dao động từ 20–30%. Nhiều bệnh nhân không thể trở lại trạng thái sinh hoạt độc lập và tử vong vì các biến chứng hô hấp, nhiễm trùng, huyết khối tĩnh mạch sâu sau gãy xương.
Vì sao loãng xương nguy hiểm mà dễ bị chủ quan?
Bệnh tiến triển âm thầm, dấu hiệu không rõ ràng
Loãng xương là “sát thủ thầm lặng” vì hầu như không biểu hiện rõ ràng mà chỉ được phát hiện khi đã có gãy hoặc đau nặng. Nhiều người không biết rằng xương của mình đang suy yếu theo thời gian, đặc biệt trong những năm đầu sau mãn kinh hoặc giai đoạn lão hóa.
Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi biến chứng nặng
Không sử dụng các biện pháp đo mật độ xương định kỳ hoặc khám sàng lọc, người bệnh thường chỉ biết đến tình trạng loãng xương khi có gãy xương hoặc đau mạn tính. Lúc này mới điều trị thì hiệu quả cải thiện đã rất hạn chế.
Tác động dây chuyền đến sức khỏe và tinh thần
Loãng xương nghiêm trọng khiến người bệnh ngại vận động, mất ngủ do đau lưng, tăng nguy cơ trầm cảm vì phụ thuộc người khác. Điều này kéo theo suy giảm dinh dưỡng, miễn dịch kém và tăng nguy cơ mắc bệnh lý khác như tim mạch, tiểu đường, sa sút trí tuệ.
Những sai lầm phổ biến và quan niệm lệch lạc về loãng xương
Chỉ người già mới bị loãng xương?
Thực tế, loãng xương có thể ảnh hưởng đến cả người trẻ tuổi, nhất là phụ nữ tiền mãn kinh, người có lối sống thiếu vận động, ăn uống kém canxi, hoặc do ảnh hưởng từ bệnh lý khác. Do đó, việc phòng ngừa và tầm soát nên được triển khai từ sớm, không đợi đến tuổi già mới quan tâm.
Bổ sung canxi là đủ?
Canxi chỉ là một phần trong quá trình duy trì sức khỏe xương. Để phòng ngừa và kiểm soát loãng xương hiệu quả, cần kết hợp:
- Bổ sung vitamin D giúp hấp thu canxi
- Tập luyện thể thao đều đặn, nhất là luyện tập chịu lực như đi bộ, tập tạ nhẹ
- Hạn chế rượu, thuốc lá
- Sử dụng thuốc điều trị loãng xương theo chỉ định bác sĩ nếu có yếu tố nguy cơ cao
Kết luận
Loãng xương gây ra tác hại gì? Câu trả lời không chỉ là gãy xương thông thường mà bao gồm cả những hậu quả lâu dài như tàn phế, suy giảm chất lượng sống, thậm chí tử vong. Chính vì vậy, việc chủ động sàng lọc, nhận thức rõ mức độ nguy hiểm để phòng ngừa là hành động cấp thiết ở mọi lứa tuổi, không chỉ ở người cao niên.
Đừng để loãng xương bào mòn cuộc sống của bạn trong thầm lặng. Hãy hành động sớm để bảo vệ khung xương chắc khoẻ cho tương lai.
Nguồn tham khảo
– International Osteoporosis Foundation (IOF) – www.osteoporosis.foundation
– WHO Fact Sheet “Osteoporosis”: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoporosis
– The Lancet – Mortality following hip fracture: https://www.thelancet.com
– Bệnh viện Chợ Rẫy – Báo cáo thường niên về tỷ lệ loãng xương tại Việt Nam
Bài viết của: Biên tập viên Drip Hydration
Chia sẻ bài viết:
- On Facebook
- On LinkedIn
- On Twitter
- On Pinterest
